ReadyPlanet.com
dot dot
bulletHome
dot
Group Menu
dot
bulletบริการของเรา
bulletสนทนาภาษาดนตรี
bulletสินค้าของเรา
bulletนานาสาระ
dot
Newsletter

dot
bulletgoogle.com
bulletpantip.com
bulletMahidol University
bulletวิทยาลัยดุริยางคศิลป์
bulletintranet.sasin.edu/thaimusicclub
bullethttps://www.facebook.com/smusichome




แนวคิดและทิศทางการจัดระบบการศึกษาดนตรี โดยรศ. ณรงค์ชัย ปิฎกรัชต์ article

แนวคิดและทิศทางการจัดระบบการศึกษาดนตรี

รศ. ณรงค์ชัย  ปิฎกรัชต์

 

                การศึกษาดนตรีในระบบการศึกษาของไทยที่จัดเป็นสาขาวิชาหรือวิชาเอก  เริ่มต้นครั้งแรกเมื่อวันที่  17  พฤษภาคม  2477  หลักสูตรครั้งนั้นอยู่ในระดับอนุปริญญา  มีทั้งดนตรีไทยและดนตรีสากล  โรงเรียนศิลปากร  แผนกนาฏดุริยางค์  เป็นสถาบันการศึกษาที่จัดดำเนินการ  เป้าหมายของหลักสูตรมุ่งผลิตศิลปิน  และครูดนตรี  เพื่อส่งป้อนเข้าสู่ระบบหน่วยงานคือกรมศิลปากร  ที่ต้องการศิลปินในการดำเนินภารกิจของทางราชการ  บุคลากรอีกส่วนหนึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วไปเข้าสู่สถานศึกษาต่างๆ ทั่วประเทศ เพื่อให้การศึกษาแก่นักเรียนและนักศึกษา  ความสำคัญของวิชาดนตรีเพิ่มขึ้นตามลำดับ  จนพัฒนาไปสู่ระดับปริญญาตรี  ปริญญาโท  และถึงระดับปริญญาเอกในปีการศึกษา  2548  รวมเวลา  71  ปี  มีสถาบันการศึกษาที่จัดการศึกษาดนตรีมากกว่า  58  แห่ง  ทั่วประเทศ

ชื่อปริญญา

                หลักสูตรดนตรีในระดับอุดมศึกษานับแต่เริ่มจัดการศึกษามีความหลากหลาย  ทั้ง หลักสูตรปริญญาตรี 2 ปี  ปริญญาตรี  4 ปี  หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต  (..)  การศึกษาบัณฑิต  (กศ..)  หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต  (ศศ..)  หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต  (ศป..)  หลักสูตรดนตรีบัณฑิต  (..)  หลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต  (ศษ..) ฯลฯ  สำหรับสถาบันการศึกษาที่จัดการศึกษาขั้นปริญญาระดับบัณฑิตศึกษา  ก็มีตัวย่อต่อท้ายด้วยอักษร   และ   ซึ่งมีความหมาย  = มหาบัณฑิต  = ดุษฎีบัณฑิต  ในบรรดาคำที่กำหนดไว้อย่างเป็นระเบียบคือ  คำในวงเล็บที่ต่อชื่อปริญญา  ใช้ชื่อตามสาขาวิชากำกับไว้ในวงเล็บตามชื่อปริญญาว่า  (ดนตรี)  (ดนตรีวิทยา)  (ดนตรีศึกษา)  บางแห่งใช้ว่าดุริยางคศาสตร์  ดุริยศิลป์  หรือคำอื่นๆ ก็ขึ้นอยู่ที่การเปิดหลักสูตรนั้นๆ  และเป็นไปตามที่มีประกาศในราชกิจจานุเบกษา

                วิชาดนตรีซึ่งโดยปริยายครอบคลุมถึงชื่อต่างๆ ที่มีนัยของความหมายเดียวกัน  เช่น  สังคีต  ดุริยางคศาสตร์  ดุริยางคศิลป์  ดุริยศิลป์  ฯลฯ  เป็นศาสตร์ที่ปรากฏในชื่อปริญญาหลากหลายดังกล่าวแล้วข้างต้น  ตามแนวทางแต่เดิมวิชาดนตรีจัดอยู่ภายใต้ชื่อปริญญาด้านศึกษาศาสตร์  ศิลปศาสตร์  ต่อมาจึงขยายไปสู่ศิลปกรรมศาสตร์  การเปิดกว้างทางการศึกษาในประเทศไทยมีความชัดเจนขึ้น  เมื่อกระทรวงศึกษาได้ออกประกาศเรื่อง หลักเกณฑ์การกำหนดชื่อปริญญา  ..  2549  ประกาศใน ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 123 ตอนที่ 54   สาระสำคัญของประกาศฉบับนี้เอื้อต่อทิศทางการจัดการศึกษาด้านดนตรีมาก

                สาระสำคัญของประกาศที่ปรากฏ  เช่นการกำหนดชื่อปริญญาของปริญญาศิลปศาสตร์ซึ่งมีลักษณะเน้นศาสตร์บริสุทธิ์ทางด้านศิลปศาสตร์  กำหนดให้ใช้ชื่อปริญญาว่าศิลปศาสตรบัณฑิต  (Bachelor)  ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต  (Master of Art)  และศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต (Doctor of Art) หรือปรัชญาดุษฎีบัณฑิต  (Doctor of Philosophy)  กลุ่มสาขาวิชา ตามชื่อปริญญานี้  มี  กลุ่มสาขาวิชามนุษยศาสตร์    กลุ่มสาขาวิชาสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์  มีความสอดคล้องกับสาขาวิชาดนตรีอย่างมาก  นอกจากนี้ในสาขาวิชาวิจิตรศิลป์และประยุกต์ศิลป์  (Fine and Applied Arts)  ใช้ชื่อปริญญาว่า  ศิลปบัณฑิต (Bachelor of Fine Arts)  ศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต (Bachelor of Fine and Applied Arts) ศิลปมหาบัณฑิต (Master of Fine Arts)  ศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต (Master of Fine and Applied Arts)   ศิลปดุษฎีบัณฑิต (Doctor of Fine Arts)  ศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต (Doctor of Fine and Applied Arts)  รายละเอียดของความแตกต่างขึ้นอยู่กับทิศทางของแต่ละหลักสูตรที่แต่ละสถาบันการศึกษากำหนดไว้  ข้อมูลดังกล่าวนี้เป็นการเปิดกว้างในการพัฒนาวิทยาการดนตรี

การขยายตัวของวิทยาดนตรี

                ในความเป็นจริงแล้ววิชาดนตรีไม่จำเพาะต้องอยู่ในแวดวงของกลุ่มสาขา  หรือสาขาที่กล่าวข้างต้น  หากมีความถึงพร้อมด้านความต้องการของสังคม  หรือตลาดงานวิชาดนตรีที่อาจก้าวไปสู่ความเป็นวิชาเชิงการจัดการอย่างเต็มรูปแบบ  เช่น  เป็นสาขาของการจัดการเพื่อการอาชีพ  ทางด้านธุรกิจดนตรี  อุตสาหกรรมดนตรี  ในปัจจุบันวิชาดนตรีก็มีการจัดการเรียนการสอนเช่นนี้อยู่แล้ว  รอวันพัฒนาไปสู่ความเป็นเฉพาะของศาสตร์นั้น  หรืออาจเป็นไปทางแนวการแพทย์  เช่นดนตรีบำบัด  ดุริยแพทยศาสตร์  เป็นต้น  สาระเหล่านี้ต้องตีความว่าระหว่างแพทย์กับดนตรีนั้นมีความเป็นหุ้นส่วนทางวิทยาการมากน้องเพียงใด  หากดุลยภาพทางวิทยาการมีน้ำหนักมาทางความเป็นดนตรี  หมายถึงดนตรีบำบัดที่ใช้ดนตรีเป็นหลัก ดุริยแพทย์ศาสตร์ที่ใช้ดนตรีพัฒนาการเจริญเติบโตขององคาพยพ  มีวิทยาการทางแพทย์เป็นส่วนสนับสนุน  ปริญญาที่ได้ก็คงต้องอยู่ที่ชื่อปริญญาฟากของศิลปศาสตร์  แต่หากทางการแพทย์เป็นหลักโดยมีดนตรีเป็นส่วนสนับสนุน  เช่นนี้แล้วชื่อปริญญาและการจัดการก็เป็นฟากของแพทยศาสตร์  ในแนวคิดเช่นนี้ถ้าคณะวิทยาศาสตร์มีแนวคิดแหวกไปสู่การศึกษาดนตรีแนววิทยาศาสตร์  ว่าด้วยเรื่องราวของฟิสิกส์ทางเสียง ความถี่  ความดัง   การคิดค้นและพัฒนาเครื่องมือ เครื่องดนตรี  โปรแกรมดนตรีที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการวิทยาศาสตร์  ลักษณะทางกายภาพของการผลิตสื่อเสียง บทเพลง  หรืออื่นๆ  ที่ดำเนินไปบนฐานคิดของคนวิทยาศาสตร์  ดนตรีก็ก้าวไกลออกไปจากความเป็นดนตรีในเชิงของศิลปะ  แต่มีความเป็นวิทยาศาสตร์เต็มตัว  เช่นนี้แล้วชื่อปริญญาจึงต้องเป็นฟากของวิทยาศาสตร์การดนตรี บัณฑิตที่สำเร็จการศึกษาก็ต้องสวมครุยของปริญญาวิทยาศาสตร์แทนครุยศิลปศาสตร์หรือศิลปกรรมศาสตร์  สร้างสีสันให้กับวงวิชาการอย่างมาก  โดยแนวคิดนี้ดนตรีจึงไม่ต้องอยู่ในกรอบของความเป็นงานที่มีสารัตถะทางศิลปะเพียงด้านเดียว

                แนวคิดในการจัดการศึกษาดนตรี  นอกจากกฎเกณฑ์ที่กำหนดไว้ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงศึกษาธิการแล้ว  สถาบันการศึกษาแต่ละแห่งควรต้องพิจารณาทางด้านดนตรีก็คือ   ลักษณะเฉพาะของสถาบัน  หมายความว่าสถาบันการศึกษาของตนมีส่วนใดที่เป็นจุดแข็ง  มีศักยภาพหรือความถึงพร้อมของความเป็นดนตรี  แนวคิดนี้มีความสำคัญต่อการจัดการศึกษาที่อยู่บนความแข่งขัน  แม้ว่าสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษามีข้อกำหนดด้านเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตร  เช่น  จำนวนอาจารย์  วุฒิการศึกษาสายตรงและสอดคล้องกับหลักสูตรของอาจารย์  ตลอดจนมาตรฐานอื่นๆ ที่เชื่อมโยงกับการบริหารจัดการด้านอาคารเรียน  ห้องเรียน  ห้องฝึกซ้อมดนตรี  เครื่องดนตรี  ห้องสมุดดนตรีที่มีจำนวนหนังสือดนตรี  โน้ตเพลง  สิ่งเอื้ออำนวยต่างๆ 

การแข่งขันทางวิชาการดนตรี

                การแข่งขันทางวิชาการ  ต้องมีสูตรรู้เขารู้เราประกอบกัน  ดังได้กล่าวถึงข้อมูลจำนวนสถาบันการศึกษาของประเทศไทยที่มีจำนวนมากทั้งในกรุงเทพมหานครและต่างจังหวัด  นักเรียนที่สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายแล้วจำนวนไม่น้อยที่สนใจศึกษาต่อระดับปริญญาตรีทางดนตรี สถาบันการศึกษา เช่น วิทยาลัยดุริยางคศิลป์  วิทยาลัยนาฏศิลป  โรงเรียนมัธยมสังคีต  สถาบันการศึกษาทั้งหลายนี้  มีนักเรียนดนตรีที่เรียนดนตรีก่อนระดับปริญญา  จึงเป็นการพัฒนาขีดความรู้ความสามารถก่อนเข้าสู่ระบบการศึกษาระดับปริญญาตรี  ทั้งต่อยอดในสถาบันของตนเอง  และการก้าวไปสู่สถาบันอื่นๆ  นักเรียนเหล่านี้คือคนเก่งทางดนตรีระดับหนี่ง 

โรงเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายที่มีกิจกรรมดนตรีโดดเด่นจำนวนไม่น้อย  ที่มีวงโยธวาทิต  วงดนตรีสากล  วงดนตรีไทย  วงดนตรีพื้นบ้าน  มีชมรม  มีกิจกรรม  สนับสนุนส่งเสริมความเก่ง  ในขณะที่นักเรียนส่วนหนึ่งเรียนวิชาดนตรีปฏิบัติในโรงเรียนดนตรีเอกชน  ประเภทโรงเรียน  15  (2)  มีการเปิดสอนจำนวนมาก  และที่ต้องรวมข้อมูลไว้อีกส่วนหนึ่งคือกลุ่มนักเรียนที่มีความต้องการเรียนดนตรี  แต่มีพื้นฐานดนตรีน้อยไปจนถึงไม่มีความสามารถเลยก็มี  แต่ต้องการเข้าศึกษาต่อวิชาเอกดนตรีในระดับปริญญาตรี  สร้างความต่างในเชิงคุณภาพอย่างเห็นได้ชัด

                นักเรียนดังกล่าวข้างต้น  มีความสนใจใฝ่เรียนดนตรี  ทุกคนต้องการมหาวิทยาลัยที่มีการจัดการเรียนการสอนดนตรีที่ดีที่สุด  นักเรียนเหล่านี้จึงมีการศึกษาข้อมูลสถาบันการศึกษาหรือมหาวิทยาลัยก่อนที่ตนจะเลือกเข้าศึกษา  เป็นกระบวนการเลือกหาเพื่อตอบคำถามของตนว่าใช่ในสิ่งที่ต้องการหรือไม่   มีหลายเหตุผลบนความซับซ้อนของการเลือก  ประเด็นนี้จึงเกิดคำถามว่าเพราะเหตุใดนักเรียนจำนวนไม่น้อยที่เลือกเข้าเรียนดนตรีในมหาวิทยาลัยที่อยู่ห่างไกลจากแหล่งที่อยู่ของตนแทนการเลือกมหาวิทยาลัยใกล้บ้าน  คำตอบที่เป็นเหตุเป็นผลต่อกันก็คือชื่อเสียงของมหาวิทยาลัยนั้นๆ เช่น  ความมีชื่อเสียงด้านดนตรีปฏิบัติ  ดนตรีคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยีดนตรี หรือความมีชื่อเสียงเฉพาะทาง  แม้ว่านักเรียนบางรายอาจเลือกชื่อเสียงความเก่าแก่ของสถาบัน  ซึ่งก็มีโอกาสเป็นไปได้เช่นกัน 

                ในมุมมองที่กลับกัน  สถาบันการศึกษาหรือมหาวิทยาลัยแต่ละแห่งมีกฎเกณฑ์ในการคัดเลือกผู้สมัครที่มีความเก่งทางด้านดนตรีปฏิบัติ  เก่งความรู้ทางวิทยาการดนตรี  เพื่อสรรหาคนเก่งทางดนตรีสำหรับเข้าสู่ระบบการเรียนการสอน  มุมมองตรงนี้มีความเด่นชัดมากสำหรับภาพคนดนตรีที่เข้าไปชุมนุมในวงระบบ  มหาวิทยาลัยเด่นมีชื่อเสียงกับนักศึกษาใหม่ที่มาจากนักเรียนเก่ง  ทั้งดี  เด่น  เก่ง  ต่างเสริมความเข้มแข็ง  สั่งสมความสมบูรณ์พร้อม  และเป็นแรงดึงดูดคนรุ่นใหม่ให้ก้าวเข้ามาสู่วงระบบ  กลายเป็นมหาวิทยาลัยแนวหน้าทางด้านดนตรี

                สำหรับนักเรียนดนตรีที่ไม่สามารถเข้าสู่ระบบการแข่งขันได้ก็เลื่อนไหลไปสู่สถาบันหรือมหาวิทยาลัยระดับรองๆ  ลงไป  มหาวิทยาลัยที่อยู่ต่างจังหวัดและมีความพร้อมทางด้านศักยภาพวิชาการและสิ่งเอื้ออำนวยจำกัดจึงต้องอยู่ในสภาวะสร้างชาติด้วยมือเปล่า  เพราะความขาดแคลนของการบริหารจัดการ  ขณะเดียวกันก็ต้องรับนักเรียนเข้าสู่ระบบการเรียนการสอนที่มีพื้นฐานดนตรีทั้งปฏิบัติและทฤษฎีน้อย  นับวันก็เรียวลงๆ อย่างน่าเป็นห่วง  บางมหาวิทยาลัยมีนักเรียนสมัครเข้าเรียนวิชาเอกดนตรีในระดับปริญญาตรีเพียง  2 คน  ก็มี  (ข้อมูลปีการศึกษา  2549)  นับเป็นความเหลื่อมล้ำทางการจัดการศึกษาดนตรีอย่างเห็นได้ชัด

การพัฒนาหลักสูตรดนตรี

                จากฐานแนวคิดข้างต้น  มีความจำเป็นที่กรรมการพัฒนาหลักสูตรของแต่ละสถาบันการศึกษาหรือมหาวิทยาลัยต้องคำนึงถึง  เริ่มตั้งแต่ปรัชญาของหลักสูตร  ซึ่งเป็นทิศทางของหลักสูตร  จุดมุ่งหมายของหลักสูตร  โครงสร้างหลักสูตรที่เหมาะสม  โดยมีศักยภาพด้านต่างๆ รองรับอย่างสอดคล้องกัน  และเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานของสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา  เพื่อหลอมรวมให้เป็นหลักสูตรที่นำไปสู่การจัดการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ  และมีคุณภาพของการจัดการศึกษา

                การพัฒนาหลักสูตรดนตรี  ที่ต้องก้าวไปสู่การแข่งขันกับมหาวิทยาลัยต่างๆ นั้น  ต้องคิดแหวกออกจากวงล้อมให้ได้  การจัดหลักสูตรให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันเป็นสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง  เพราะเท่ากับเป็นตัวรองให้แก่มหาวิทยาลัยที่มีความแข็งแกร่งกว่า  การแหวกวงล้อมออกนี้อาจพิจารณาศักยภาพของมหาวิทยาลัยที่มีอยู่เป็นหลัก  พิจารณาลักษณะเด่นของพื้นที่  พิจารณาแหล่งบุคคลดนตรีที่สามารถเกื้อหนุนในการเชิญมาร่วมเป็นอาจารย์พิเศษ    หรือวิทยากร  มหาวิทยาลัยหนึ่งๆ  อาจชูธงความเด่นให้คนดนตรีรับรู้  เช่น  ด้านครูดนตรี  คอมพิวเตอร์ดนตรี  เทคโนโลยีดนตรี  ฯลฯ  บางแห่งอาจพัฒนาหลักสูตรเฉพาะ  มหาวิทยาลัยที่ได้รับการยกย่องจากสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาคือ  มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่  มหาวิทยาลัยแห่งนี้เปิดหลักสูตรกีตาร์ประชานิยม  มีโครงสร้างที่ลงตัว  เพราะมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ตั้งอยู่ในพื้นที่วัฒนธรรมดนตรีล้านนา  ดังนั้นนักศึกษาที่ผ่านหลักสูตรนี้จึงต้องเรียนและฝึกดนตรีพื้นบ้านล้านนา  คือต้องเล่นดนตรีพื้นบ้านภาคเหนือได้อย่างน้อย  1  ชนิด  นักศึกษาที่เข้าศึกษาดนตรีในมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่  ไม่ว่าเป็นใครมาจากท้องถิ่นภาคใด  มีโอกาสซึมซับรับรู้กลิ่นอายของดนตรีล้านนา  เพราะหลักสูตรกำหนดไว้เช่นนั้น  ส่วนมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี  เปิดหลักสูตรเทคโนโลยีดนตรี  นักศึกษาก็ต้องเรียนรู้ดนตรีพื้นบ้านอีสานทั้งภาคปฏิบัติและทฤษฎี  ในขณะเดียวกันก็ต้องเรียนรู้เทคโนโลยี  แหล่งงานดนตรี  และการสร้างงานดนตรี  เป็นต้น

                สำหรับวิทยาลัยดุริยางคศิลป์  มหาวิทยาลัยมหิดล  เป็นสถาบันการศึกษาดนตรีที่มีศักยภาพและความพร้อมด้านต่างๆ  ทั้งอาคาร  สถานที่  ห้องสมุดดนตรี หอแสดงดนตรี มีจำนวนหลักสูตรที่หลากหลายและครอบคลุมตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายที่เรียกว่าหลักสูตรเตรียมอุดมดนตรี  ระดับปริญญาตรี ระดับปริญญาโท  ระดับปริญญาเอก  และยังมีการจัดการศึกษาดนตรีสำหรับบุคคลทั่วไปที่ศูนย์การค้าเสรีเซ็นเตอร์  ศูนย์การค้าสยามพารากอน  มีอาจารย์ผู้สอนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ  มีงบประมาณจำนวนมากสนับสนุน  มีโครงการวงดนตรีขนาดใหญ่  เช่นวงไทยแลนด์ฟิลฮาโมนิก (TPO) โครงการด้านการประกวดดนตรี  เพื่อเพิ่มศักยภาพให้แก่คนดนตรีทั้งของวิทยาลัยดุริยางคศิลป์และคนดนตรีทั่วไป  ข้อมูลความพร้อมทางด้านการจัดหลักสูตรการเรียนการสอนดนตรีของวิทยาลัยดุริยางคศิลป์  มหาวิทยาลัยมหิดลนี้  บางมหาวิทยาลัยก็อาจจะมีลักษณะบางประการใกล้เคียงกัน  หรืออาจจะมีจุดเด่น  มีความพร้อมในการบริหารจัดการ  ที่เป็นภาพลักษณ์ที่มีชื่อเสียงเฉพาะของสถาบัน  ความเด่นต่างๆ  นี้  นักเรียน/นักศึกษาส่วนใหญ่มีการศึกษาข้อมูลก่อนการตัดสินใจสมัครเข้าศึกษา เพื่อเลือกสมัครเข่าเรียน เช่น  มหาวิทยาลัยมหิดล  มหาวิทยาลัยศิลปากร  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม  มหาวิทยาลัยบูรพา   เป็นต้น 

ผู้กำหนดทิศทางการศึกษาดนตรี

                จากข้อมูลข้างต้น  เป็นแง่มุมแนวคิดและทิศทางการจัดระบบการศึกษาดนตรี  ก้าวย่างของการพัฒนาหลักสูตรหรือปรับปรุงหลักสูตรดนตรีของมหาวิทยาลัยแต่ละแห่ง  ควรมีการสำรวจตรวจสอบ  และกำหนดทิศทางให้ชัดเจนว่า  มหาวิทยาลัยของตนนั้นมีจุดเด่น  จุดเน้นทางดนตรีด้านใด  หรือต้องการสร้าง  นำ  ดนตรีของมหาวิทยาลัยไปสู่รูปแบบใด  คณาจารย์ดนตรี  คณะกรรมการของมหาวิทยาลัยนั้นย่อมมีความเข้าใจธรรมชาติของสถาบัน  มีข้อมูลของสถาบันการศึกษาต่างๆ  รู้ลึกรู้รอบในวงการศึกษาดนตรี  ผู้กำหนดทิศทางการศึกษาดนตรีของมหาวิทยาลัยจึงควรเป็นคนของมหาวิทยาลัยนั้นๆ เอง เพราะไม่มีใครกำหนดทิศทางได้ดีไปกว่าเจ้าถิ่น.

               

เอกสารอ้างอิง

ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 123 ตอนที่ 54 ง เรื่อง ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ  เรื่อง  หลักเกณฑ์การ

กำหนดชื่อปริญญา  ..  2549

ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ  เรื่อง  เกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับปริญญาตรี  ..  2548  ลงวัน

ที่  21  กุมภาพันธ์  2548




การศึกษาวิชาดนตรี ระดับปริญญาเอก วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Starbucks Love Project - Thailand
ภาคสนาม ทองผาภูมิ ดนตรีมอญ
ภาคสนาม กาญจนบุรี
รายชื่อนักศึกษาปริญญาเอก article
ข้อมูลการศึกษา สาขาวิชาดนตรีศึกษา ดนตรีวิทยา วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล article
หลักสูตรปรัชญาดุษฏีบัณฑิต สาขาวิชาดนตรี article
เลี้ยงรับน้อง ปริญญาเอก พร้อมหน้าพร้อมตาทั้ง 3 รุ่น
อ.สมชาย จะไปเยอรมัน เพื่อเก็บข้อมูล การประชุม ขิมโลก ประกอบการทำดุษฎีนิพนธ์
งานภาคสนามจังหวัดกระบี่ ดนตรีก่อนยุคประวัติศาสตร์



บ้านดนตรีครูสมชาย 929/12 k akachai Rd., mahachai muang ,samutsakhon 74000. TEL.081-3330147 Copyright © 2015 All Rights Reserved.